सत्तेच्या पदाविना गाजवलेली ४६ वर्षे: मराठी अस्मिता आणि हिंदुत्वाचा बुलंद आवाज बाळासाहेब ठाकरे

मुंबई: महाराष्ट्राच्या राजकारणात आणि समाजकारणात ज्या नावाचा दबदबा आजही कायम आहे, असे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे. १७ नोव्हेंबर २०१२ रोजी त्यांनी जगाचा निरोप घेतला. त्यांच्या स्मृतिदिनानिमित्त मुंबईतील शिवाजी पार्क येथील स्मृतिस्थळावर अभिवादन करण्यासाठी राज्यभरातून नागरिक आणि कार्यकर्ते गर्दी करत आहेत. कोणतेही घटनात्मक पद किंवा निवडणूक न लढवता तब्बल साडेचार दशके राज्याच्या राजकारणाची दिशा ठरवणारा हा नेता कसा घडला, याचा घेतलेला हा आढावा.
व्यंगचित्रकार ते प्रखर पत्रकार
२३ जानेवारी १९२६ रोजी पुण्यात प्रबोधनकार केशव सीताराम ठाकरे यांच्या पोटी बाळासाहेबांचा जन्म झाला. वडिलांकडून मिळालेला समाजसुधारणेचा आणि परखड विचारांचा वारसा त्यांनी पुढे नेला. त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘द फ्री प्रेस जर्नल’ या इंग्रजी दैनिकातून व्यंगचित्रकार म्हणून केली. त्यांच्या कुंचल्यातील धार आणि राजकीय भाष्य अल्पावधीतच लोकप्रिय झाले. मात्र, आपल्या विचारांना अधिक मोकळे व्यासपीठ मिळावे यासाठी त्यांनी १९६० मध्ये ‘मार्मिक’ हे व्यंगचित्र साप्ताहिक सुरू केले. त्यानंतर १९८९ मध्ये त्यांनी ‘सामना’ या दैनिकाची स्थापना केली.
मराठी माणसाच्या न्याय्य हक्कांसाठी ‘शिवसेने’ची स्थापना
१९६० च्या दशकात मुंबईत नोकऱ्या आणि व्यवसायात स्थानिक मराठी माणसावर होणाऱ्या अन्यायाविरुद्ध ‘मार्मिक’मधून त्यांनी आवाज उठवला. या चळवळीला संघटित रूप देण्यासाठी १९ जून १९६६ रोजी त्यांनी ‘शिवसेना’ या संघटनेची स्थापना केली. “मराठी माणसाने नोकऱ्या मागणारे न होता नोकऱ्या देणारे व्हावे,” हा मंत्र त्यांनी तरुणांना दिला. त्यांच्या रोखठोक भाषणशैलीमुळे लाखो तरुण त्यांच्याशी जोडले गेले.
हिंदुत्वाचा पुरस्कार आणि सत्तेचा सोपान
८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात बाळासाहेबांनी प्रखर हिंदुत्वाची भूमिका घेतली आणि राष्ट्रीय राजकारणात आपला ठसा उमटवला. १९९५ मध्ये महाराष्ट्रात पहिल्यांदाच शिवसेना-भाजप युतीची सत्ता आली. सत्तेची सूत्रे हातात असूनही बाळासाहेबांनी स्वतः कोणतेही मंत्रीपद किंवा मुख्यमंत्रीपद स्वीकारले नाही; ते कायम ‘रिमोट कंट्रोल’च्या भूमिकेतून सरकारला मार्गदर्शन करत राहिले.
रोखठोक स्वभाव आणि अफाट लोकप्रियता
बाळासाहेब ठाकरे हे आपल्या स्पष्टवक्तेपणासाठी ओळखले जात. राजकीय विरोधकांशी मैत्रीपूर्ण वैयक्तिक संबंध जपण्याची त्यांची हातोटी वेगळी होती. राजकारणापलीकडे जाऊन कला, क्रीडा आणि साहित्य क्षेत्रातील दिग्गजांशी त्यांचे जिव्हाळ्याचे संबंध होते.
आज बाळासाहेब ठाकरे शारीरिकदृष्ट्या आपल्यात नसले, तरी त्यांच्या विचारांचा प्रभाव आणि त्यांनी दिलेला स्वाभिमानाचा मंत्र महाराष्ट्राच्या राजकारणात आजही तितकाच महत्त्वाचा मानला जातो.



